Ekosistemlerin işleyişi

Ekosistemlerin işleyişi coğrafya 11.sınıf konuları içerisinde yer almaktadır. Ekosistemlerin işleyişi, ekosistemin unsurları, karasal ve denizel su ekosistemleri, su döngüsü konular işlenmektedir. Ekosistem, canlılar ile bunların çevreleri ve aralarındaki ilişkilerden oluşur.

Ekosistemlerin işleyişi

Ekosistemlerin işleyişi; çevre, canlının içinde yaşadığı ortamdır. Bu ortam, canlı ve cansız faktörlerden oluşur. Örneğin; hava, ışık, su, toprak, insanlar, diğer canlılar ve cansız bütün varlıklar çevreyi oluşturmaktadır. Ekosistem, canlılar ile bunların çevreleri ve aralarındaki ilişkilerden oluşur. En büyük ekosistem Dünya yani ekosferdir. Ekosfer; Üç büyük ekosistemden oluşur. (Kara, deniz tatlı su ekosistemleri). Ekosfer içerisinde bir çok küçük ekosistemler yer alır.

Ekosistemin unsurları

Ekosistemin unsurları

Ekosistemin canlı unsurları; hayvanlar, bitkiler ve mikroorganizma türü canlılardan oluşur.

Ekosistemin cansız unsurları; kimyasal unsurlar ile fiziksel unsurlardan oluşur.

Kimyasal etmenler, organik maddeler ile inorganik maddelerden oluşur. Yağ, protein, karbonhidrat ve vitaminler canlılar tarafından üretildiği için organik maddeleri oluşturur. İnorganik maddeler ise su, oksijen, karbondioksit vb.’dir.

Işık, sıcaklık, rüzgar, yağış vs. ekosistemin cansız öğelerinden oluşan fiziksel faktörlerdir.

Ekosistemlerin işleyişinde canlı unsurlara biyotik, cansız unsurlara abiyotik öğeler denir.

Ekosistemin büyüklüğü mikro alandan başlayıp makro alana kadar olabilir. Örneğin; Orman ekosistemi oluşturduğu gibi, ormandaki bir ağaç dalı da ekosistem oluşturabilir. Nehir, göl, dağ ve hatta dünyamız bir ekosistemi oluşturabilir. Dünya ekosistemine ekosfer adı verilir. Ekosfer; doğayı oluşturan atmosfer, hidrosfer, biyosfer ve litosferden oluşur.

Su ekosistemleri

Su ekosistemleri karasal ve denizel su ekosistemleri olmak üzere ikiye ayrılır. Karasal su ekosistemleri göl nehir ve bataklıklardan oluşur. Denizel su ekosistemleri ise okyanus ve denizlerden oluşur.

Su bütün canlılar için vazgeçilmez unsurlar arasında yer alır. Su canlılar üzerinde olduğu kadar cansız çevreler üzerinde de etkisi vardır.

Okyanus ve deniz ekosistemleri

Okyanuslarda yaşayan canlıların çoğu güneş ışığının etkili olduğu 100 metre derinlikte yaşarlar. Biyoçeşitlilik yüzeye yakın yerlerde zengindir. Derinliklere gidildikçe ışık ve oksijen azaldığı için canlı türleri de azalır. Okyanuslarda çok sayıda farklı boyutlarda ekosistemler yer almaktadır.

Okyanuslar en önemli oksijen ve karbon depo alanlarıdır.

Okyanuslar iklim üzerinde önemli rol oynar. Ekvatoral bölge ile kutuplar arasında ısı naklinin yaklaşık yarısını okyanus akıntıları gerçekleştirir. Örneğin Gulf stream sıcak su akıntısı, Kuzeybatı Avrupa kıyılarının iklim üzerinde olumlu etkileri de bulunur.

Mercanların oluşturduğu resifler, denizlerin canlı çeşidi ve miktarı bakımından en verimli bölgeleridir.

Mercanlar; ekosistemin en zengin, en karmaşık beslenme damarlarıdır ve Ekosistemlerin işleyişinde öneli katkıları vardır.

Aerosol : Dalgaların etkisiyle okyanuslarda bir çok hava kabarcığı ortaya çıkmaktadır. Tuzlu sularca zengin bu su damlacıkları atmosfere fırlatılmaktadır. Atmosferde asılı duran tuz kristallerinden oluşan su damlacıklarına aerosol denir.

Okyanusların atmosfere fırlattığı aerosloller ( tuz kristalleri) atmosferdeki en önemli yoğunlaşma çekirdeklerini oluşturmaktadır.

Aerosoller; Havada yoğunlaşma olayında etkili olur. Bulutların oluşmasını sağlar. İklimlerin kurak olmasını engeller. Yağmur damlalarıyla yere düşerek tarım alanlarındaki verimi artırır.

Akarsu ekosistemleri

Akarsular ekosistemlerin önemli bir parçasını meydana getirmektedir. Bir çok bitki ve hayvan türü için yaşam alanı oluşturur.

Akarsuyun yer altına sızan kısmı akiferleri (yer altı su depolarını), yüzeysel akışa geçen kısımları ise gölleri, deniz ve okyanusları besler. akarsular birçok bitki ve hayvan türü için yaşam alanı oluşturur.

Akarsuların hızı, fiziksel ve kimyasal özellikleri ile barındırdığı hayvan türü ve sayısı üzerinde etkilidir. Bir akarsuda eğim kesintileri ve cağlayanlar var ise biyolojik üretim ve çeşitlilik az olur.

Akarsuyun denize döküldüğü ağız kısımlarında tatlı ve tuzlu su birbirine karışır, bundan dolayı bu alanlar bitki ve hayvan türleri bakımından zengindir.

Su döngüsü (Hidrolojik döngü)

Su yer çekimi ve güneş enerjisinin etkisiyle tabiatta bir döngü içerisinde sürekli devam eder. Doğadaki su kütlesi atmosfer, hidrosfer, biyosfer ve litosfer arasında yer değiştirmektedir. bu olaya su döngüsü denir.

Hidrolojik dögü

Su Döngüsü

Su; okyanuslardan, denizlerden,göller ve akarsulardan güneş ışınlarının etkisiyle ısınarak buharlaşır; bitkilerden terleme yoluyla atmosfere geçer. Su atmosferde su buharı (nem) olarak bulunur. Gaz halindeki su buharı yükselerek soğur, yoğunlaşır , neme doygun hale gelir yağış olarak yeryüzüne (yağmur kar dolu) olarak düşer.

Su yeryüzüne düştükten sonra ortam koşullarına bağlı olarak farklı koşullar izler. Suyun bir kısmı tekrar buharlaşarak atmosfere geri döner bir kısmı kararlar üzerinden yüzeysel akışa geçerek akarsular göl, deniz ve okyanusları besler. Bir kısmı yer altına sızarak yeraltı sularına karışır.

Akarsuların denize dökülen ağız kısımlarında tatlı ve tuzlu su birbirine karışır. bu bölgeler bitki ve hayvan türü bakımından zengindir. Akarsuyun taşıdığı elementler ve besin maddeleri buralarda biyoçeşitliliği arttırır.

Meb EBA üzerinden konuya çalışmak için tıklayınız.

11.sınıf daha fazla ders notlarını görmek için tıklayınız.

1000+ Abone Arasına Katıl

Ders notları, test sorular, yazılılar, sunular vb coğrafya adına her şey ilk sana gelsin.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

Yazar: | 2018-05-09T15:21:45+00:00 Mayıs 9th, 2018|0 Yorumlar

Yazar Hakkında:

Coğrafya eğitimi ve öğretimi ile alakalı; ders notları, soru bankaları, yazılılar, sunular, resimler, videolar vb bilgi paylaşım platformu.

Takıldığın mevzularda yorum yap

1000+ Abone Arasına Katıl

Ders notları, test sorular, yazılılar, sunular vb coğrafya adına her şey ilk sana gelsin.

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.